Το μυστηριώδες μήνυμα του 1940
Κεντρική ιδέα: Γινόμαστε μικροί ιστορικοί ερευνητές.
Στόχος: Να ανακαλύψουμε τι συνέβη στις 28 Οκτωβρίου 1940, γιατί γιορτάζουμε το «ΟΧΙ» και πώς συνδέεται με την ελευθερία και την ειρήνη.
Η αφόρμηση Το κουτί των (ιστορικών )μυστηρίων
Εμφαν΄ιζουμε στην παρεούλα ένα παλιό κουτί ή έναν φάκελο με την ένδειξη « 28 Οκτωβρίου 1940». Μέσα υπάρχουν:
Μια παλιά φωτογραφία της Αθήνας/πόλης σας.
Μια ελληνική σημαία.
Ένα ημερολόγιο που δείχνει την ημερομηνία 28/10/1940. Βρείτε δείγμα εδω
Μια εικόνα με στρατιώτες στα βουνά. Βρείτε εικόνες έγχρωμες εδώ
Μια εφημερίδα της εποχής ή μια αναπαραγωγή της.
οτιδήποτε σχετικο με την εποχή
Τα παιδιά παρατηρούν, κάνουν υποθέσεις και απαντούν σε ερωτήσεις. Συσχετίζουν την ημερομηνια πάνω στο κουτι με τη ρουτίνα της ημερομηνίας στο νηπιαγωγείο.
Προβολή Google Earth ή των slides παρουσίασης: απο τη γη εστιάζουμε στην Ευρώπη και τις χώρες της. Κάνουμε ξεχωριστή αναφορά στη θέση της χώρας μας, βλέπουμε τις κοντινές μας χώρες. Συζητούμε για τη λέξη σύνορα και πως αυτά δείχνουν μέχρι που φτανει μια χώρα. Τι ειναι αυτά που κάνουν μια χώρα ξεχωριστή; Η γλώσσα της; τα έθιμα; τα τραγούδια και τα παιχνίδια της; Τα παιδιά διαμορφώνουν τις σκέψεις τους. Καταγράφουμε.
Διαφορετικοί μα και ίδιοι
Τι κάνει τους ανθρώπους διαφορετικούς και τι είναι αυτό που μας ενώνει;
Αφού τα παιδιά παρατηρήσουν τη θέση της Ελλάδας στον χάρτη και συζητήσουν για τις χώρες, τα σύνορα, τις γλώσσες και τα έθιμα, περνάμε από τη γεωγραφία στην ανθρώπινη διάσταση της ιστορίας.
Εμφανίζουμε εικόνες παιδιών από διαφορετικές χώρες και πολιτισμούς. Τα παιδιά τις παρατηρούν και εκφράζουν τις σκέψεις τους.
Ενδεικτικές ερωτήσεις:
Σε τι μοιάζουν αυτά τα παιδιά με εμάς;
Σε τι μπορεί να διαφέρουν;
Μπορεί ένα παιδί από μια άλλη χώρα να αγαπά τα ίδια παιχνίδια με εμάς;
Μπορεί να γελάει, να φοβάται, να στενοχωριέται ή να χαίρεται όπως κι εμείς;
Είναι κάποιος καλύτερος επειδή μιλά διαφορετική γλώσσα;
Μπορούμε να είμαστε φίλοι με ανθρώπους που είναι διαφορετικοί από εμάς;
Καταγράφουμε τις ιδέες των παιδιών σε δύο στήλες:
ΜΑΣ ΚΑΝΟΥΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥΣ (παραδειγματα)
Η γλώσσα μας.
Τα ρούχα μας.
Τα φαγητά και τα έθιμά μας.
Τα τραγούδια και οι παραδόσεις μας.
ΜΑΣ ΕΝΩΝΟΥΝ (παραδείχματα)
Η αγάπη.
Η φιλία.
Το παιχνίδι.
Η οικογένεια.
Η ανάγκη να νιώθουμε ασφαλείς.
Η επιθυμία να ζούμε ειρηνικά. (Μπορείτε να κατεβασετε δείγμα λίστας απο εδω)
«Η αλυσίδα που μας ενώνει»
Τα παιδιά στέκονται σε κύκλο. Κάθε παιδί αναφέρει κάτι που του αρέσει να κάνει με τους φίλους του και κρατά ένα μέρος από ένα κουβάρι νήματος/σχοινί πριν το περάσει σε ένα άλλο παιδί.
Σταδιακά σχηματίζεται ένας ιστός που ενώνει όλα τα παιδιά.
Συζητάμε:
Τι δημιουργήσαμε;
Τι συμβαίνει αν κάποιος τραβήξει πολύ δυνατά το σχοινί;
Τι θα συμβεί αν κάποιος αφήσει το σχοινίτου;
Πώς μπορούμε να φροντίζουμε τις σχέσεις μας;
Συμπέρασμα: Είμαστε διαφορετικοί, αλλά όλοι έχουμε ανάγκη από αγάπη, φιλία, ασφάλεια και ειρήνη.
Η δραστηριότητα αποτελεί τη γέφυρα για την επόμενη ανακάλυψη: Άραγε, όλοι οι άνθρωποι και όλες οι χώρες μπορούν να ζουν ειρηνικά μεταξύ τους;
2. Το επόμενο στοιχείο: Μια Ευρώπη σε αναστάτωση
Επιστρέφουμε στο κουτί των ιστορικών μυστηρίων. Τα παιδιά καλούνται να επιλέξουν ένα από τα αντικείμενα που δεν έχουν ακόμη διερευνήσει.
Εστιάζουμε στην εικόνα των στρατιωτών και στην παλιά εφημερίδα.
Ερωτήσεις διερεύνησης:
Τι παρατηρείτε στην εικόνα;
Πώς είναι ντυμένοι οι άνθρωποι;
Πού νομίζετε ότι βρίσκονται;
Τι μπορεί να κάνουν εκεί;
Πώς αισθάνονται άραγε;
Τι νομίζετε ότι γράφει αυτή η παλιά εφημερίδα;
Αφήνουμε τα παιδιά να διατυπώσουν τις υποθέσεις τους, χωρίς να επιδιώκουμε να βρουν αμέσως τη σωστή απάντηση. Τους καθοδηγιύμε με ερωτήσεις, όπως, τι καιρόνομίζετε οτι έχει στην περιοχή αυτη που τραβήχτηκε η φωτογραφία; ποια εποχή άραγε ήταν; κλπ
Στη συνέχεια, παρουσιάζουμε έναν απλό χάρτη της Ευρώπης του 1940 και εξηγούμε ότι εκείνη την εποχή είχε ξεκινήσει ένας μεγάλος πόλεμος.
Με λόγια κατανοητά για την ηλικία τους:
«Πριν από πολλά χρόνια, το 1940, σε πολλές χώρες της Ευρώπης οι άνθρωποι δεν ζούσαν ειρηνικά. Είχε ξεκινήσει ένας μεγάλος πόλεμος. Κάποιοι στρατοί έμπαιναν σε άλλες χώρες και προσπαθούσαν να τις κατακτήσουν. Οι άνθρωποι φοβούνταν και πολλά παιδιά δεν μπορούσαν να ζουν ελέυθερα όπως ζούμε εμείς σήμερα».
Δείχνουμε την Ιταλία και την Ελλάδα στον χάρτη και εξηγούμε ότι η Ιταλία, η οποία τότε κυβερνιόταν από τον Μπενίτο Μουσολίνι, ζήτησε από την Ελλάδα να επιτρέψει στα ιταλικά στρατεύματα να περάσουν και να καταλάβουν σημαντικά σημεία της χώρας.
Ερώτημα-κλειδί:
«Αν κάποιος ερχόταν στο σπίτι σας και σας έλεγε ότι από εδώ και πέρα θα αποφασίζει εκείνος για όλα, χωρίς να σας ρωτήσει, πώς θα νιώθατε;»
Ακούμε τις απαντήσεις των παιδιών και τις συνδέουμε με τις έννοιες της ελευθερίας, του σεβασμού και του δικαιώματος να αποφασίζουμε για τη ζωή μας.
3. Η αποκάλυψη του μυστηρίου: Γιατί γιορτάζουμε το ΟΧΙ;
Ανοίγουμε τον φάκελο με το «Επείγον μήνυμα — 28 Οκτωβρίου 1940».
Μέσα υπάρχει ένα χαρτί με τη λέξη:
ΟΧΙ
Τα παιδιά καλούνται να αποκωδικοποιήσουν το μήνυμα.
Ερωτήσεις:
Ποια λέξη γράφει;
Πότε λέμε «όχι»;
Είναι πάντα κακό να λέμε όχι;
Πότε λέμε όχι για να προστατεύσουμε τον εαυτό μας ή κάτι που αγαπάμε;
Τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτή η λέξη για μια ολόκληρη χώρα;
Στη συνέχεια, αφηγούμαστε το ιστορικό γεγονός:
«Τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940, η Ιταλία έστειλε στην Ελλάδα ένα τελεσίγραφο. Ζήτησε να επιτρέψει στον ιταλικό στρατό να μπει στη χώρα και να καταλάβει σημαντικά σημεία της. Ο Ιωάννης Μεταξάς, που ήταν τότε πρωθυπουργός της Ελλάδας, δεν αποδέχτηκε τις απαιτήσεις του τελεσιγράφου. Η Ελλάδα αρνήθηκε να παραδοθεί στις απαιτήσεις αυτές και λίγο αργότερα άρχισε ο ελληνοϊταλικός πόλεμος».
Εξηγούμε ότι η λέξη «ΟΧΙ» έγινε το σύμβολο της άρνησης της Ελλάδας να υποταχθεί στις απαιτήσεις της Ιταλίας.
Σημαντική διευκρίνιση για τα παιδιά: Δεν χρειάζεται να παρουσιάσουμε τον πόλεμο ως περιπέτεια ή παιχνίδι ηρώων. Μπορούμε να αναγνωρίσουμε το θάρρος και την αντίσταση των ανθρώπων, εξηγώντας ταυτόχρονα ότι ο πόλεμος προκαλεί φόβο, πόνο και απώλειες.
Δραστηριότητα: «Το χρονολόγιο της ανακάλυψης»
Τοποθετούμε τρεις μεγάλες κάρτες στη σειρά:
ΠΡΙΝ: Η Ευρώπη βρίσκεται σε πόλεμο.
28 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940: Η Ελλάδα αρνείται τις απαιτήσεις της Ιταλίας.
ΜΕΤΑ: Αρχίζει ο ελληνοϊταλικός πόλεμος.
Τα παιδιά τοποθετούν τις εικόνες στη σωστή σειρά και αφηγούνται με δικά τους λόγια τι συνέβη.
Στο τέλος, συνδέουμε το χρονολόγιο με τη σημερινή ημερομηνία και τη σχολική μας γιορτή.
4. Στα ίχνη των ανθρώπων του 1940
Κεντρικό ερώτημα: Πώς ήταν η ζωή των ανθρώπων όταν ξέσπασε ο πόλεμος;
Παρουσιάζουμε επιλεγμένες ιστορικές φωτογραφίες από την εποχή: στρατιώτες που αναχωρούν για το μέτωπο, ανθρώπους που αποχαιρετούν τους δικούς τους, γυναίκες που βοηθούν στην υποστήριξη του στρατού και παιδιά της εποχής.
Τα παιδιά παρατηρούν τις φωτογραφίες και περιγράφουν όσα βλέπουν.
Ερωτήσεις παρατήρησης:
Ποιοι άνθρωποι απεικονίζονται;
Τι κρατούν στα χέρια τους;
Πώς είναι τα ρούχα τους;
Ποια συναισθήματα διακρίνετε στα πρόσωπά τους;
Τι μπορεί να σκέφτονται οι άνθρωποι που αποχαιρετούν τους αγαπημένους τους;
Τι θα θέλατε να τους πείτε αν μπορούσατε να ταξιδέψετε πίσω στον χρόνο;
Καταγράφουμε τις λέξεις που εκφράζουν τα παιδιά: φόβος, αγωνία, θάρρος, αγάπη, ελπίδα, αποχωρισμός, αλληλεγγύη.
Δραστηριότητα: «Αν μπορούσα να στείλω ένα γράμμα στο 1940…»
Τα παιδιά υπαγορεύουν στον/στην εκπαιδευτικό ένα σύντομο μήνυμα προς ένα παιδί που ζούσε εκείνη την εποχή.
Ενδεικτικές αρχές προτάσεων:
«Αγαπημένο μου παιδί…»
«Θα ήθελα να σου πω…»
«Εύχομαι…»
«Μακάρι όλα τα παιδιά…»
Τα γράμματα μπορούν να συνοδεύονται από ζωγραφιές και να τοποθετηθούν σε έναν φάκελο με τίτλο «Μηνύματα από το σήμερα στο 1940».
5. Από το ΟΧΙ στο ΝΑΙ της ειρήνης
Επιστρέφουμε στο λευκό περιστέρι που υπήρχε μέσα στο αρχικό κουτί.
Ρωτάμε τα παιδιά:
«Ανακαλύψαμε γιατί η Ελλάδα είπε ΟΧΙ το 1940. Αν μπορούσαμε σήμερα να στείλουμε ένα μήνυμα σε όλα τα παιδιά του κόσμου, τι θα θέλαμε να τους πούμε;»
Καταλήγουμε ότι η ιστορική μνήμη δεν αφορά μόνο το παρελθόν, αλλά και όσα επιθυμούμε για το μέλλον.
Δημιουργούμε δύο μεγάλες κάρτες:
ΛΕΜΕ ΟΧΙ
Στον πόλεμο.
Στη βία.
Στον εκφοβισμό.
Στην αδικία.
Στο μίσος.
ΛΕΜΕ ΝΑΙ
Στην ειρήνη.
Στη φιλία.
Στη συνεργασία.
Στον σεβασμό.
Στην ελευθερία.
Εξηγούμε ότι η λέξη «ΟΧΙ» του 1940 αναφέρεται σε ένα συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός, ενώ οι σημερινές μας επιλογές μπορούν να συμβάλλουν στη δημιουργία ενός κόσμου με περισσότερη ειρήνη και σεβασμό.
Τι θα μπορούσαμε να πούμε στους Ιταλούς και του Γερμανούς για να μπορέσουν να μάθουν , όσα ξέρουμε σήμερα εμείς;
Εικαστική δημιουργία: «Το περιστέρι μεταφέρει το μήνυμά μας»
* Σχεδιάζετε το περίγραμμα χεριών των παιδιών (ανοικτά σαν να κρατουσαν το περιστέρι και το άφησαν να πετάξει ψηλά)
Τα παιδιά χρωματίζουν τα χεράκια και κοβουν περιμετρικά το σχέδιο, το κολλάν σε χαρτόνι.
Πανω απο το χαρτόνι κολλαν ενα περίγραμμα περιστεριού
Μεσα στο περιστέρι γραψουν την ευχή τους,
Κάθε παιδί διακοσμεί ένα λευκό περιστέρι και υπαγορεύει μια ευχή για την ειρήνη.
«Το μεγαλύτερο ΝΑΙ του κόσμου είναι το ΝΑΙ στην ΕΙΡΗΝΗ!»
Εναλλακτικά, δημιουργούμε μια μεγάλη ελληνική σημαία και τοποθετούμε γύρω της περιστέρια με τις ευχές των παιδιών.
6. Οι μικροί ιστορικοί ερευνητές παρουσιάζουν τα ευρήματά τους
Ολοκληρώνουμε τη δράση επιστρέφοντας στο αρχικό ερώτημα:
«Τι συνέβη τελικά στις 28 Οκτωβρίου 1940;»
Τα παιδιά καλούνται να εξηγήσουν τι ανακάλυψαν, χρησιμοποιώντας τα αντικείμενα του κουτιού.
Μπορούμε να οργανώσουμε μια μικρή ανακεφαλαίωση με κάρτες:
Η ημερομηνία: 28 Οκτωβρίου 1940.
Η χώρα μας: Ελλάδα.
Η άλλη χώρα: Ιταλία.
Το ιστορικό γεγονός: Η άρνηση της Ελλάδας να αποδεχτεί το ιταλικό τελεσίγραφο.
Η λέξη-σύμβολο: ΟΧΙ.
Το μήνυμα που κρατάμε σήμερα: Ελευθερία, σεβασμός, ειρήνη.
Κάθε παιδί επιλέγει το αντικείμενο που του έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση και εξηγεί γιατί.
Για το κλείσιμο, θέτουμε το τελευταίο ερώτημα:
«Αν το κουτί των ιστορικών μυστηρίων μάς έστελνε σήμερα ένα καινούριο μήνυμα, τι θα θέλατε να γράφει;»
Οι απαντήσεις καταγράφονται σε ένα κοινό χαρτί και γίνονται το τελικό μήνυμα της τάξης.
.jpg)
